Zij die alles weten en toch de plank misslaan
Je kent ze wel: mensen die prachtige teksten schrijven over bewustwording, verbinding en persoonlijke ontwikkeling. Of mensen die praten over diagnoses, in moeilijke vakjargon hun statements met je delen en te pas te onpas ‘nieuwe inzichten’ onder de aandacht brengen. Mensen dus die ergens over nagedacht hebben, iets bestudeerd hebben of ergens heel veel over weten.
Maar zodra je ze over het echte leven spreekt of een ander perspectief inbrengt, gebeurt er iets waar je echt door geraakt wordt. Zo kan het gebeuren dat het stil blijft als er iets heftigs, zoals intens persoonlijk leed of een ingrijpende crisis, speelt. Of erger nog dan stilte: dat je een advies krijgt dat de plank volledig misslaat.
Hoe kan het dat iemand, wiens werk en passie draait om groei en ontwikkeling, zo’n blinde vlek kan hebben?
De sleutel ligt in het begrijpen van het verschil tussen een vaardigheid en een talent, en hoe een draak de boel volledig kan blokkeren.
Het wezenlijke verschil tussen een vaardigheid en een talent
Vaak verwarren we een aangeleerde vaardigheid met een natuurlijk talent. Een vaardigheid (skill) is het vermogen om een taak of handeling goed uit te voeren. Het gaat over de dingen waar je goed in bent die je geleerd hebt, door training en ontwikkeling: het schrijven van een sterke tekst, het toepassen van gesprekstechnieken of het hanteren van psychologische termen bijvoorbeeld. Het zijn technieken, handelingen en denkactiviteiten die je kunt aanleren en perfectioneren.
Een talent daarentegen is je natuurlijke aanleg, waarmee je geboren bent en waarmee je naar de wereld kijkt. Iets doen vanuit je talent gaat over verbinding met de omgeving, vanuit je kern, je ziel.
De ‘draak’ die in de weg staat
Maar waarom slaat iemand de plank dan zo pijnlijk mis? Dat komt niet door de vaardigheid of het talent, maar door de DRAAK.
De draak is het automatische patroon, de saboteur of het beschermingsmechanisme dat naar boven komt onder druk, door angst en onzekerheid. In plaats van dat de persoon verbinding maakt, neemt de draak de regie over en staat het het talent in de weg.
Kijk maar eens hoe dit patroon eruit ziet bij een aantal talentvoorbeelden en mogelijke draken die actief kunnen zijn:
- Het talent Woordkunstenaar: Dit talent heeft een natuurlijke liefde voor taal en beschrijft feilloos de essentie van gevoelens in prachtige zinnen.
De draak: Zodra de werkelijkheid te pijnlijk of te dichtbij komt, schiet de draak in de stand van ’theoretiseren’. Praten en schrijven over gevoel wordt een schild om het daadwerkelijke, rauwe voelen op afstand te houden. - Het talent Harmoniestichter: Dit talent heeft de natuurlijke kracht om de scherpe randjes van situaties af te halen en dingen zachter te maken. Het blinkt uit in bemiddelen, sussen en het zoeken naar het harmonieuze compromis.
De draak: Wanneer er in de directe omgeving echt diepe, ongrijpbare emoties of pijnen ontstaan, schiet de draak in de stand van ‘de analytische scheidsrechter’. Leed wordt gerationaliseerd en in conceptuele hokjes geplaatst. In plaats van menselijke warmte en nabijheid te bieden, reageert de draak met een klinische, afstandelijke analyse. De plank wordt volledig misgeslagen omdat er een ‘oplossing’ of ‘concept’ wordt aangeboden, terwijl de situatie simpelweg vroeg om emotionele aanwezigheid. - Het talent Groeiversneller: Dit talent is gefascineerd door ontwikkeling en vooruitgang. Het wil altijd vooruit, beter, groter, mooier.
De draak: De draak verdraagt geen stilstand, langdurige pijn of ongemak. Zodra iemand in de omgeving vastloopt, schiet de draak in de stand van ‘ongevraagd adviseren’. Het is een poging om de situatie snel te ‘fixen’ en de ander naar de volgende fase te loodsen, wat door de ontvanger als koud en kwetsend wordt ervaren.
Als een vaardigheid een zendmast wordt
Wanneer iemand zijn of haar vaardigheden (het conceptualiseren, het schrijven of het adviseren) puur gebruikt om te zenden, raakt de verbinding met de omgeving verloren. De draak gebruikt die vaardigheden om de eigen identiteit en het eigen zelfbeeld te laten groeien. Iemand kan de vaardigheid bezitten om prachtig te spreken over verbinding maar, door een actieve draak, totaal losgekoppeld zijn van de mens die recht voor haar/hem staat.
Precies hier ontstaan de situaties waarin mensen pijnlijk geraakt worden of leeglopen. Je wordt geconfronteerd met een saboterend patroon (de draak), terwijl de situatie op dat moment vroeg om iets heel basics: er simpelweg zijn en meevoelen, aanvoelen of invoelen.
Je hoeft het publiek van andermans draak niet te zijn
De weerstand die dit gedrag bij anderen oproept, is een heel gezonde grens. Het herinnert ons eraan dat een mens, met al haar/zijn vaardigheden en het unieke talent, pas betekenisvol is voor de wereld als zij/hij zich in alle kwetsbaarheid en openheid tot je richt.
Als iemand haar of zijn vaardigheden alleen gebruikt als zendmast vanuit een patroon, hoef jij niet te fungeren als het ontvangststation. Je mag de theorieën en adviezen bij de ander laten. Je kunt een poging wagen om het bespreekbaar te maken. Maar wees voorbereid op draken die zo hardnekkig zijn dat echte verbinding van mens tot mens (nog) niet mogelijk is. Daar is iets anders voor nodig bij de ander. En dat gaat over lef, oprechtheid en de moed om de eigen kwetsbaarheid in verbinding met een ander mens aan te kijken.
Pas wanneer iemand bereid is om achter het schild van de draak vandaan te komen en de eigen onmacht te verdragen, ontstaat er weer ruimte voor het pure talent. En dan kunnen vaardigheden heel waardevol zijn. Tot die tijd is grenzen stellen jouw grootste goed. Je bent immers een mens dat behoefte heeft aan verbinding en aan uitwisseling. Vanuit aanvoelen en invoelen. Je kunt helemaal niets met andermans drakerij; die kan jou op geen enkele wijze dienen.

